นกเขา...สวนเรา

การตกแต่งสวนด้วยสิ่งมีชีวิตที่น่ารื่นรมย์นั้น ไม่ต้องใช้ความพยายามหรือประสบการณ์มากนัก เพียงแต่ถ้าคุณปลูกพืชสำหรับตัวอ่อน พร้อมน้ำหวานที่ผีเสื้อต้องการ อย่างไรเสียผีเสื้อก็ต้องตามหามันจนพบ พันธุ์ไม้ที่เป็นมิตรกับผีเสื้อ ได้แก่ ต้นส้ม, ต้นแก้ว, ดอกสร้อยทอง, ต้นเทียนแดง, ต้นราชาวดี, ดอกผีเสื้อ, ต้นหางนกยูงฝรั่ง หรือสร้อยอินทนิล เป็นต้น ส่วนต้นไม้ที่ให้ผลภายในหนึ่งปี เช่น ต้นฤๅษีผสม, ดาวเรือง, ดาวกระจาย และบานชื่น หรือต้นพุ่มผีเสื้อ ซึ่งสามารถเจริญได้ถึงสามเมตร ก็เป็นแม่เหล็กดึงดูดผีเสื้อเลยทีเดียว แต่ก็ต้องระวังเพราะมันไม่ใช่พืชพื้นเมือง อาจสามารถแพร่กระจายได้

ในการทำให้ผีเสื้อมานั้น ต้องเลือกปลูกต้นไม้ที่ให้ดอกได้ ตั้งแต่ช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิ ไปตลอดถึงฤดูใบไม้ร่วงคละกันไป จะเลือกปลูกต้นอะไรนั้นก็ขึ้นอยู่กับว่าคุณอาศัยอยู่ที่ไหน ผีเสื้อจะบินไปมาอย่างมีความสุขที่สุด ในสวนที่มีแสงแดดจัดและลมเบาๆ การโรยหิน อิฐ หรือก้อนกรวดไว้เป็นช่วงบริเวณกว้างในช่วงแดดออกตอนเช้า จะช่วยกระตุ้นการเริ่มต้นชีวิตวันใหม่ของมัน โดยทำให้อุณหภูมิในตัวสูงขึ้น แอ่งของทรายหรือโคลนที่เปียกในบริเวณใกล้ๆ สวน ช่วยให้ตัวผู้ที่หิวกระหายแร่ธาตุลงไปกินน้ำในแอ่งได้ หากว่าต้นไม้ของคุณไม่มีแร่ธาตุอยู่ที่ปลายรากเลย เติมปุ๋ยคอกและเกลือลงไปในแอ่งเล็กน้อยด้วยก็ยิ่งดี

เพื่อทำให้สวนของคุณมีเสน่ห์ดึงดูดผีเสื้อมากยิ่งขึ้น ให้ปลูกต้นไม้ที่เป็นที่อาศัยของหนอนผีเสื้อเอาไว้ด้วย ตัวอ่อนจะพิถีพิถันในการกินอาหารมากกว่าตัวเต็มวัยที่กินน้ำหวาน และตัวเมียก็จะวางไข่ไว้บนต้นไม้ชนิดที่ตัวอ่อนสามารถกินได้ หากไม่มีต้นไม้เหล่านี้ อาจมีการฟักไข่ออกมา แต่หนอนก็จะอดอาหารและอาจถูกพิษ ถ้าคุณชอบผีเสื้อโมนาร์ชก็ต้องปลูกมิลก์วีด แต่ถ้าชอบผีเสื้อหางติ่งสีดำ (black swallowtail) ก็ต้องปลูกผักชีฝรั่ง หรือผักชีลาว และปลูกฝ้าย สำหรับผีเสื้อบินเร็วเช็กเกอร์ (Checkered skippers)

ต้นไม้ที่หนอนผีเสื้อชอบบางทีก็ไม่ค่อยน่าดึงดูดใจเท่าดอกไม้ที่ประดับไว้กลางสวน แคลร์ ฮาเกน โดล ผู้ดูแลสวนผีเสื้อมายาวนาน และเป็นบรรณาธิการหนังสือแนวทางในการเลี้ยงผีเสื้อ (Butterfly Gardener's Guide) ที่จัดพิมพ์โดย บรูกลิน บอทานิก การ์เดน กล่าวว่า "มันจะดีทีี่สุด ถ้าคุณไม่พยายามทำให้มันสะอาดเรียบร้อย หรือเป็นกังวลจนเกินไป คุณต้องเต็มใจที่จะทนเห็นใบไม้ถูกทำลาย" ส่่วนใหญ่แล้วนก ตัวต่อ พวกสัตว์เลื้อยคลาน หรือผู้ล่าชนิดอื่น จะช่วยรักษาต้นไม้ไม่ให้ใบร่วง โดลกล่าวว่า "อย่ากลัวถ้าหนอนผีเสื้อของคุณจะตกเป็นเหยื่อของผู้ล่า ถ้าคุณชอบนกจงจำไว้ว่า หนอนผีเสื้อเป็นแหล่งโปรตีนที่ดีที่สุดของมัน ยิ่งมีความหลากหลายของประชากรในสวนเท่าไร สวนก็จะยิ่งดูสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น.............
....................................................................................................................................
ข้อมูลจากวารสารอัพเดท (Update) ปที่ ๙ ฉบับที่ ๒๐๕ ตุลาคม ๒๕๔๗