ป่าโบราณ

ป่าโบราณคืออะไร
ป่าโบราณ คือ ป่าที่ถือกำเนิดขึ้นบนโลกเมื่อหลายพันปีมาแล้ว และดำรงอยู่ โดยปราศจากการรบกวนจากกิจกรรมของมนุษย์ หรือถูกรบกวนน้อยมาก ป่าโบราณซึ่งเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดี คือป่าอะเมซอน แต่ป่าโบราณไม่ได้ มีเฉพาะป่าอะเมซอนเท่านั้น เรายังสามารถพบป่าโบราณได้ในอเมริกาเหนือ ยุโรป แอฟริกา และเอเชียด้วย
ป่าโบราณในแต่ละแห่งจะมีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ป่าฝนเขตร้อนอย่างป่าอะเมซอน และป่าในอินโดนีเซียและปาปัวนิวกินี เพราะสัตว์บก จำนวน ๒ ใน ๓ ของทั้งหมดที่มีอยู่ล้วนมีแหล่งที่อยู่อาศัยในป่าโบราณทั้งสิ้น
แต่ปัจจุบัน ป่าโบราณกำลังถูกคุมคามอย่างหนัก มากกว่าร้อยละ ๘๐ ของพื้นที่ป่าโบราณได้ถูกทำลายลงไปเพื่อนำเนื้อไม้มาแปรรูปและนำไปใช้ในอุตสาหกรรมผลิตเยื่อและกระดาษ อีกทั้งยังมีการเปลี่ยนพื้นที่ป่าให้เป็นพื้นที่เกษตรกรรมและทุ่งหญ้าเลี้ยง ปศุสัตว์ เพื่อตอบสนองความต้องการในการบริโภคเนื้อไม้ กระดาษ และเนื้อสัตว์ของมนุษย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศอุตสาหกรรมทั้งหลาย

สัตว์ป่า ๗ ชนิด และป่าโบราณ ๗ แห่งสุดท้ายในโลก

หมีสีน้ำตาล - เท็ดดี้แบร์จอมพลังแห่งยุโรป

ป่าผลัดใบโบราณเคยปกคลุมยุโรปตั้งแต่สแกนดิเนเวียไปจดทะเลเมดิเตอร์เรเนียน แต่ทุกวันนี้ ป่าโบราณยังคงหลงเหลืออยู่แต่เฉพาะตอนบนสุดของทวีป แถบประเทศสวีเดน ฟินแลนด์ และรัสเซียส่วนที่อยู่ในทวีปยุโรป ในแต่ละปี ป่าโบราณราว ๑๕๐ ตารางกิโลเมตรยังคงถูกโค่นทำลายลง การฟื้นตัวของป่าก็เป็นไปอย่างช้าๆ ป่าโบราณที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในยุโรป เป็นเสมือนหนึ่งสถานที่ลี้ภัยของพรรณพืชและสัตว์ป่านานาชนิด รวมถึงหมีสีน้ำตาลด้วย เด็กๆ ส่วนใหญ่รู้จักหมีสีน้ำตาลในรูปของเท็ดดี้แบร์ หมีสีน้ำตาลวัยเยาว์เป็นนักปีนที่เก่งฉกาจ แต่เมื่อโตขึ้นจะสูญเสียความสามารถนี้ไป นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมมนุษย์จึงมักจะหนีหมีที่โกรธเกรี้ยวขึ้นไปอยู่บนต้นไม้ และรอจนกว่ามันจะหายโกรธและเดินหนีไป หมีสีน้ำตาลยังเป็นนักว่ายน้ำตัวยงอีกด้วย มันสามารถว่ายข้ามแม่น้ำที่เชี่ยวกรากได้โดยง่ายดาย
ในแต่ละวัน หมีสีน้ำตาลจะใช้เวลาส่วนใหญ่หมดไปกับการกินพืชผัก แมลงและตัวอ่อนของแมลง น้ำผึ้ง ปลา สัตว์ฟันแทะ (คือสัตว์จำพวกหนูและกระรอก) และสัตว์ชนิดต่างๆ ยังมีหมีสีน้ำตาลหลงเหลืออยู่ในป่าซึ่งกำลังถูกคุมคามอย่างหนักจากอุตสาหกรรมป่าไม้ราว ๖,๐๐๐ ตัว นอกจากหมีสีน้ำตาล พืชและสัตว์ชนิดอื่นๆ ที่อยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์แล้ว ผู้คนจำนวนไม่น้อยที่ใช้ป่าโบราณในยุโรปเป็นที่พักอาศัยต่างก็กำลังประสบความเดือดร้อนไม่แพ้กัน

กวางแอนเดียน – กวางขี้อายในป่าเขตอบอุ่นของอเมริกาใต้

ป่าโบราณในประเทศชิลี เป็นป่าฝนเขตอบอุ่นที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองของโลก ลักษณะทางชีว-ภูมิศาสตร์ที่แยกตัวออกจากพื้นที่ส่วนอื่นๆ ของป่าโบราณในชิลีทำให้เกิดพืชและสัตว์ที่มีลักษณะเฉพาะซึ่งไม่สามารถพบได้ในส่วนอื่นๆ ของโลก ถึงแม้ว่าจะอยู่ในพื้นที่โดดเดี่ยวและห่างไกล แต่ก็ยังไม่ไกลพอที่จะรอดพ้นจากการบุกรุกทำลายของมนุษย์ ในช่วงทศวรรษที่ ๒๕๓๓ ชิลีแทบจะไม่มีมาตรการเพื่อปกป้องป่าโบราณของตนเลย
กวางแอนเดียนซึ่งปรากฏอยู่บนตราแผ่นดินของชิลี อาศัยอยู่ในป่าเขตอบอุ่นบนเทือกเขาแอนดีส บริเวณที่ราบชายฝั่งในชิลีและอาร์เจนตินา กวางแอนเดียนมีความสูงเพียง ๘๐ เซนติเมตร และเฉพาะตัวผู้เท่านั้นที่มีเขา แหล่งที่อยู่อาศัยถูกทำลายและถูกล่าอย่างหนัก ทำให้กวางแอนเดียนเสี่ยงต่อการที่จะสูญพันธุ์ จำนวนของกวางแอนเดียนที่เหลืออยู่บนโลกนี้เพียง ๒,๐๐๐-๓,๐๐๐ ตัวเท่านั้น
นอกจากกวางแอนเดียนแล้ว ป่าโบราณในชิลียังเป็นบ้านของพรรณพืช พันธุ์สัตว์ต่างๆ อาทิ กบดาร์วิน กวางเปรู สนชิลี ซึ่งสนชิลีนี้สามารถพบได้ในป่าโบราณของชิลีเท่านั้น ป่าโบราณของลิชียังเป็นบ้านของชนพื้นเมืองซึ่งอาศัยอยู่ในป่ามาหลายชั่วอายุคนแล้ว การดำรงชีวิตของชนพื้นเมืองเหล่านั้นต้องพึ่งพาป่าโบราณทั้ทางด้านกายภาพ วัฒนธรรม และจิตวิญญาณ

ช้างป่าแอฟริกา - ยักษ์ใหญ่แห่งป่าฝนเขตร้อนในกาฬทวีป

ป่าฝนเขตร้อนในแอฟริกากลาง เป็นป่าฝนเขตร้อนที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองรองจากป่าอะเมซอนในอเมริกาใต้ และเป็นบ้านของสิ่งมีชีวิตที่มีความหลากหลายสูงมาก เฉพาะในสาธารณรัฐคองโกแห่งเดียวก็มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอยู่ถึง ๔๐๐ ชนิด และมีนกอีกกว่า ๑,๐๐๐ ชนิด
ในช่วง ๓๐ ปีที่ผ่านมา ป่าโบราณในแอฟริกาถูกทำลายไปกว่า ๒ ใน ๓ ของพื้นที่ทั้งหมด ตัวการสำคัญคืออุตสาหกรรมไม้แปรรูป และอนาคตของป่าโบราณในแอฟริกาก็ยังคงมืดมน กว่าร้อยละ ๔๐ ของป่าโบราณที่ยังไม่ถูกบุกรุกเป็นพื้นที่สัมปทานป่าไม้ และพื้นที่ป่าอีกจำนวนมากก็มีการลักลอบตัดไม้ นอกจากนี้แล้ว ยังไม่มีความพยายามอย่างจริงจังในการพิทักษ์รักษาป่าโบราณในแอฟริกากลาง การจัดตั้งเขตอนุรักษ์ธรรมชาติก็ถูกต่อต้านเนื่องจากไม่มีความตั้งใจจริงของนักการเมือง ขาดแคลนทั้งเงินทุนและบุคลากร รวมทั้งปัญหาความยากจนและการฉ้อราษฎร์บังหลวง
ช้างป่าแอฟริกาเป็นสัตว์ที่มีความแข็งแรง ฉลาด และเรียนรู้ได้เร็ว พวกมันใช้เวลาถึง ๑๙ ชั่วโมงสำหรับการหาอาหารและการกิน พวกมันกินได้มากกว่า ๑๐๐ กิโลกรัมต่อวัน! โดยใช้งวงทำหน้าที่เหมือนนิ้วมือเพื่อหยิบจับสิ่งของ และริดใบไม้จากต้น
จำนวนประชากรช้างป่ากำลังลดลงอย่างน่าใจหาย เนื่องจากผลกระทบของการตัดไม้ในพื้นที่ป่าที่ช้างเหล่านี้อาศัยอยู่ ซึ่งกินพื้นที่ตั้งแต่ประเทศเซเนกัล ไปถึงประเทศยูกันดา ปัจจุบันป่าฝนเขตร้อนในบริเวณดังกล่าวถูกทำลายไปกว่าร้อยละ ๘๕ เนื่องจากการตัดไม้ คงเหลือพื้นที่ป่าอยู่ในบริเวณประเทศแคเมอรูน สาธารณรัฐแอฟริกากลาง คองโก สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก กินี และกาบอง
อนาคตของช้างป่าแอฟริกาเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน เช่นเดียวกับตัวโอคาปี (สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่ง คล้ายยีราฟ แต่คอสั้นกว่า) นกยูงคองโก และคนอีกกว่า ๑๒ ล้านคนซึ่งอาศัยป่าเป็นบ้าน แหล่งอาหาร และยารักษาโรค

เสือจากัวร์ – ราชาแห่งป่าอะเมซอน

อะเมซอนเป็นป่าฝนเขตร้อนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก มีพื้นที่กว้างขวางเท่าๆ กับประเทศสหรัฐอเมริกาหรือยุโรปตะวันตก และยังเป็นป่าโบราณผืนใหญ่ที่สุดในโลกอีกด้วย ประมาณว่า ครึ่งหนึ่งของชนิดสัตว์และพืชของโลก มีถิ่นที่อยู่อาศัยในป่าอะเมซอน พื้นที่ส่วนใหญ่ของป่าอะเมซอนอยู่ในประเทศบราซิล แต่ก็มีบางส่วนอยู่ในประเทศกิอานา เวเนซุเอลา โคลัมเบีย สุรินัม กิอานาของฝรั่งเศส เอกวาดอร์ เปรู และโบลิเวีย
ป่าอะเมซอนกำลังถูกคุกคามอย่างหนักจากการอุตสาหกรรมทำไม้ ซึ่งร้อยและ ๘๐ เป็นการทำไม้ที่ผิดกฎหมาย การทำไม้ในพื้นที่ขนาดใหญ่ในป่าอะเมซอนเกิดจากความต้องการใช้ไม้ราคาถูก จากบราซิล ส่วนประเทศหลักที่นำเข้าไม้จากบราซิลคือ สหรัฐอเมริกา อิตาลี ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น
ป่าอะเมซอนเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของเสือจากัวร์ เสือจากัวร์เป็นเสือที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในอเมริกา กว่าครึ่งชีวิตของพวกมันหมดไปกับการไล่ล่าเหยื่อ เสือจากัวร์วิ่งได้เร็วมาก เป็นนักวิ่งระยะสั้นและเป็นสัตว์ที่ตื่นตัวมากในยามพลบค่ำและยามราตรี เสือจากัวร์สามารถว่ายน้ำข้ามแม่น้ำที่กว้างเป็นกิโลเมตรได้ โดยธรรมชาติแล้วเสือจากัวร์เป็นสัตว์ขี้อาย แต่ละตัวต้องการอาณาเขตเพื่อการพักอาศัยและหาอาหารประมาณ ๔๐ ตารางกิโลเมตร
เสือจากัวร์อยู่ในภาวะใกล้จะสูญพันธุ์ การคุกคามที่สำคัญต่อการดำรงชีวิตของเสือจากัวร์คือการทำลายป่า ในระหว่าง พ.ศ. ๒๕๓๓-๒๕๓๘ พื้นที่ป่าฝนเขตร้อนในอเมริกาใต้ที่ถูกทำลายลงมีขนาดเท่ากับประเทสออสเตรีย และสวิตเซอร์แลนด์รวมกัน คือประมาณ ๑๒๘,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร
นอกจากจะเป็นบ้านของเสือจากัวร์แล้ว ป่าอะเมซอนยังเป็นบ้านของโลมาสีชมพู และนากขนาดใหญ่อีกด้วย นอกจากนี้ ชาวบราซิลกว่า ๒๐ ล้านคน ยังมีป่าอะเมซอนเป็นที่อาศัย ประชากรจำนวนมากและการพัฒนาอย่างรวดเร็ว รวมถึงการทำไม้อย่างผิดกฎหมาย คือภัยคุกคามที่สำคัญกับป่าอะเมซอน

ลิงอุรังอุตัง – คนป่าแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

หมู่เกาะที่ทอดยาวจากสุมาตราไปถึงนิวกินีเป็นพื้นที่ป่าโบราณแห่งสำคัญในเอเชีย-แปซิฟิก ซึ่งมีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมาก มีความหลากหลายของถิ่นที่อยู่ตั้งแต่ป่าชายเลนริมทะเลไปจนถึงป่ากุหลาบพันปี บนยอดเขาสูง มีความหลากหลายของชนิดพันธุ์เห็นได้จากพันธุ์พืชราว ๓๐,๐๐๐ ชนิด นกมากกว่า ๑,๖๐๐ ชนิด และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอีกมากกว่า ๕๐๐ ชนิด ป่าฝนในอินโดนีเซียยังเป็นบ้านของผู้คนจำนวนมากที่มีหลากเผ่าพันธุ์ และภาษาพูด เฉพาะคนที่อาสัยอยู่ในป่าฝนเขตร้อนปาปัวนิวกินีเพียงประเทศเดียว ก็มีภาษาพูดมากกว่า ๘๐๐ ภาษา(ถือเป็น ๒ ใน ๓ ของภาษาพูดที่เป็นที่รู้จักบนโลกใบนี้)
ป่าฝนเขตร้อนนี้ยังเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยแห่งสุดท้ายของลิงอุรังอุตัง โดยเฉพาะป่าฝนเขตร้อนบนเกาะสุมาตราและเกาะกาลิมันตัน (บอร์เนียว) คำว่าอุรังอุตัง แปลว่า คนป่า ลิงอุรังอุตังเป็นญาติสนิทของมนุษย์ และเป็นลิงใหญ่ที่โบราณที่สุดในสายวิวัฒนาการ โดยลิงอุรังอุตังตัวแรกถือกำเนิดขึ้นมาเมื่อกว่า ๑๕ ล้านปีมาแล้ว นอกจากนี้ยังเป็นสัตว์ขนาดใหญ่ที่สุดที่อาศัยอยู่บนต้นไม้อีกด้วย ลิงอุรังอุตัวเมื่อโตเต็มที่จะสูงถึง ๑๕๐ เซนติเมตร และหนักราว ๑๐๐ กิโลกรัม และกินผลไม้เป็นอาหารหลัก
ป่าฝนเขตร้อนในภูมิภาคนี้กำลังถูกคุกคามอย่างหนักจากกิจกรรมหลายอย่างของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นการตัดไม้เพื่อป้อนโรงเลื่อย ซึ่งมากกว่า ๒ ใน ๓ เป็นโรงเลื่อยที่ผิดกฎหมาย การตัดถนนเข้าไปในป่าซึ่งนำไปสู่การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ ไฟป่าอันเกิดจากมนุษย์ที่เกิดขึ้นเพียงเพื่อทำให้พื้นที่โล่งเตียนเหมาะสำหรับการทำเกษตรกรรม กิจกรรมเหล่านี้ส่งผลให้ที่อยู่อาศัยและจำนวนประชากรลิงอุรังอุตังลดลงอย่างรวดเร็วจนน่าใจหาย ประมาณการว่า ปัจจุบันมีลิงอุรังอุตังเหลืออยู่ราว ๓๐,๐๐๐ ตัว และป่าของอินโดนีเซียถูกทำลายลงคิดเป็นพื้นที่หลายพันตารางกิโลเมตรต่อปี
การบุกเบิกพื้นที่ป่าเพื่อตั้งถิ่นฐานของมนุษย์โดยเฉพาะในประเทศอินโดนีเซีย ยังนำมาซึ่งความตึงเครียด และความขัดแย้งระหว่างผู้ที่อพยพเข้าไปอยู่ใหม่ กับผู้คนที่อาศัยมาก่อนในจังหวัดอิเรียนตะวันตกของอินโดนีเซีย คนพื้นถิ่นต่อต้านการทำลายพื้นที่ป่าของทหารที่รัฐบาลส่งมาเตรียมพื้นที่สำหรับผู้ที่จะอพยพเข้ามาอาศัย

เสือโคร่งไซบีเรีย – แมวยักษ์แห่งป่าโบราณในรัสเซียส่วนที่อยู่ในทวีปเอเชีย

แม้ว่าอุณหภูมิจะลดต่ำลงถึงลบ ๕๐ องศาเซลเซียส รัสเซียก็ยังคงมีป่าสนขึ้นปกคลุมอย่างกว้างขวาง ในสภาพอากาศที่ทุรกันดารเช่นนี้ พรรณพืชที่พบได้จึงมีจำนวนชนิดน้อยมาก นอกจากต้นสนชนิดต่างๆ แล้ว พืชชนืดอื่นๆ ที่พบได้ก็คือ เห็ดรา เฟิร์น ไลเคน และมอสส์ ป่าโบราณของรัสเซียส่วนที่อยู่ในเชียนี้มีตั้งแต่ป่าที่มีต้นวิลโลว์และเบิร ์ชขึ้นอย่างบางเบาในเขตทุนดรา ไปจนถึงป่าสนที่เต็มไปด้วยต้นสนชนิดต่างๆ ขึ้นเบียดเสียดกันและป่าผลัดใบทางตอนใต้ เสือโคร่งไซบีเรียอาศัยอยู่ในป่าไทก้าที่ทุรกันดารของรัสเซียนี้เอง
เสือโคร่งไซบีเรียมีลายทางสีดำเพื่อพรางตัวขณะล่าเหยื่อ เสือโคร่งไซบีเรียเป็นสัตว์ที่แข็งแรงมาก สามารถตะปบและลากม้าทั้งตัวได้ ป่าไทก้าที่เสือโคร่งอาศัยอยู่นี้มีพื้นที่กว้างใหญ่ไพศาล และยังเป็นที่อยู่อาศัยของเสือดาว หมี กวาง แมวป่า พรรณพืชหลากชนิด และชนพื้นเมืองจำนวนมากด้วย
เสือโคร่งไซบีเรียเคยอาศัยอยู่ในพื้นที่กว้างขวางของเอเชีย แต่ในปัจจุบัน เสือโคร่งไซบีเรียมีแหล่งที่อยู่อาศัยเป็นป่าผืนเล็กที่อยู่ตอนเหนือของเมืองวลาดิวอสตอค ตามแนวชายฝั่งทะเลญี่ปุ่นทางตอนเหนือ และมีจำนวนเพียง ๔๐๐ ตัว การทำเหมืองแร่และการทำไม้ในแถบไซบีเรียตะวันออกซึ่งเป็นบ้านของเสือโคร่งไซบีเรีย จะยิ่งทำให้แหล่งที่อยู่อาศัยและจำนวนประชากรเสือโคร่งลดลงไปอีก

หมาป่า – นักล่าแห่งพงไพรในอเมริกาเหนือ

พื้นที่ป่าโบราณแห่งสุดท้ายในอเมริกาเหนือ เริ่มตั้งแต่ชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติกของแคนาดาเรื่อยไปจนจรดอลาสก้าทางชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในประเทศแคนาดา
หมาป่าในอเมริกาเหนืออาศัยอยู่ในป่าโบราณแห่งนี้ เมื่อนึกถึงหมาป่า ผู้คนโดยทั่วไปมักจะวาดภาพว่าเป็นสัตว์มีนิสัยไม่ดี มักจู่โจมทำร้ายผู้คนและสัตว์ อื่นๆ ผู้คนจึงมักจะรู้สึกหวาดกลัวหมาป่า เพราะด้วยอคติดังกล่าวประกอบกับการทำไม้ซึ่งเป็นการทำลายแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของหมาป่า หมาป่าจึงตกอยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์
ในความเป็นจริงแล้ว หมาป่าเป็นสัตว์ที่ขี้อายมาก และมีความผูกพันกับครอบครัวสูง พวกมันอาศัยรวมกันเป็นครอบครัวขนาดใหญ่ ออกล่าเหยื่อด้วยกัน กินหรืออดด้วยกัน อาการของหมาป่าก็ได้แก่กวาง มูส และแพะภูเขา
ป่าโบราณในอเมริกาเหนือถูกบุกรุกทำลายโดยอุตสาหกรรมป่าไม้ ในช่วงปี พ.ศ. ๒๕๓๓-๒๕๔๓ ป่าโบราณถูกทำลายลงไปกว่า ๑๒๓,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ ๑ ใน ๔ ของพื้นที่ประเทศไทย หรือมีขนาดใหญ่เป็นสามเท่าของประเทศสวิตเซอร์แลนด์เลยทีเดียว