วังสวนผักกาด

ตั้งใจอยู่หลายครั้ง ว่าจะหาโอกาสไปเยือน "วังสวนผักกาด" บ้าง นอกจากความสนใจในฐานะที่เป็นคล้ายๆ กับพิพิธภัณฑ์เก่าแก่แบบไทยๆ แล้วยังหวังว่า จะได้เจอดอกไม้งามๆ อย่างไทยๆ บ้าง แล้ววันหนึ่งก็ได้มีโอกาสเสียทีซึ่งไปโดยกระทันหันปุบปับ ไม่ทันได้ตั้งตัว ก่อนที่จะบอกว่า ข้างในมีอะไรก็คงจะได้เล่าที่ไปที่มาของวังสวนผักกาด (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์วังสวนผักกาด) เสียก่อนว่า

พิพิธภัณฑ์วังสวนผักกาดตั้งอยู่บนพื้นที่ ๖ ไร่ บริเวณถนนศรีอยุธยา กรุงเทพฯ เป็นสถานที่แห่งแรกในประเทศไทยที่เจ้าของบ้าน คือ

พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต หรือ เสด็จในกรมฯ และ หม่อมราชวงศ์พันธุ์ทิพย์ บริพัตร หรือ "คุณท่าน" ได้เปิดบ้านซึ่งหลายคนรู้จักในนาม "วังสวนผักกาด" ให้บุคคลภายนอกเข้าชมในขณะที่ท่านเจ้าของยังคงใช้เป็นที่พำนักนับแต่ พ.ศ. ๒๔๙๕ เป็นต้นมา

เสด็จในกรมฯ ทรงรวบรวมศิลปะและโบราณวัตถุอันล้ำค่าที่สืบทอดมาจาก จอมพลเรือ จอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์

กรมพระนครสวรรค์วรพินิต (ทูลกระหม่อมบริพัตรฯ) ต้นราชสกุลบริพัตร พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ และสมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี นอกจากนี้ เสด็จในกรมฯ และ "คุณท่าน" ต่างร่วมกันสะสมศิลปะและโบราณวัตถุชิ้นสำคัญอื่นๆ ของทั้งชาติไทย และของโลกไว้อีกเป็นจำนวนมาก โดยเก็บรวบรวมไว้ ณ วังสวนผักกาด

ทีนี้มาดูกันว่าหลักๆ ข้างในมีอะไรบ้าง...มองจากข้างนอกที่จะเห็นได้ชัดก็คือบ้านทรงไทย ซึ่งก็คือเรือนไทยโบราณ ซึ่งเห็นว่ามี ๘ หลัง แต่ละหลังก็จะมี

ของเก่าแก่โบราณต่างๆ กันไป เสียดายอยู่หน่อยว่าการไปครั้งนี้ไม่ได้เตรียมตัวก่อนไป จึงไม่ทันได้นับว่ามี ๘ หลังจริงหรือไม่ และด้วยเวลาที่มีน้อย จึงไม่ได้ดูรายละเอียดแต่ละหลังว่ามีอย่างไรบ้าง เอาคร่าวๆ ก็จะมี เครื่องดนตรีไทย ประติมากรรมพระพุทธรูป เทวรูป ข้าวของเครื่องใช้สมัยโบราณ โบราณวัตถุต่าง ๆ เช่น ภาชนะเบญจรงค์ เครื่องถมเงินและถมทอง ภาชนะเครื่องลายคราม และมีโบราณวัตถุยุคบ้านเชียง นอกจากนี้ก็จะมีหอเขียนลายรดน้ำ

นอกจากบ้านเรือนไทย ก็จะมีอู่เก็บเรือพระที่นั่งเก้ากึ่งพยาม ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ พระราชทานแก่ ทูลกระหม่อมบริพัตรฯ ใช้เป็นขบวนเรือตามเสด็จประพาสต้น เรือลำนี้มีขนาดยาว ๙ วาครึ่ง ตัวเรือทำด้วยไม้ตะเคียนทองและเก๋งเรือ ทำด้วยไม้สักทอง

และมาเยี่ยมชมห้องศิลปนิทรรศมารศี ชื่อของ "ห้องศิลปนิทรรศมารศี" ตั้งขึ้นตามพระนามของ หม่อมเจ้าหญิงมารศีสุขุมพันธุ์บริพัตร หรือ "ท่านหญิง" ศิลปินดีเด่นที่ได้รับการยอมรับอย่าง กว้างขวางจากทั้งในประเทศและต่างประเทศ "ท่านหญิง" ทรงเป็นพระธิดาในพลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต หรือ เสด็จในกรมฯ และหม่อมราชวงศ์พันธุ์ทิพย์บริพัตร หรือ "คุณท่าน" มูลนิธิจุมภฏ-พันธุ์ทิพย์ ได้ก่อตั้งห้องศิลปนิทรรศมารศี วังสวนผักกาดขึ้น เพื่อส่งเสริม และเผยแพร่ งานด้านศิลปกรรมและวัฒนธรรม ตลอดจนเป็นเวทีสำหรับศิลปินแขนงต่างๆ โดยการจัดกิจกรรมด้านศิลปวัฒนธรรมและนิทรรศการศิลปะหมุนเวียนตลอดปี ตรงนี้ตัวฉันเองก็แปลกใจอยู่หน่อยๆ ว่ารูปภาพวาดในห้องแสดงส่วนใหญ่เป็นของชาวญี่ปุ่น ถึงแม้ว่าภาพส่วนใหญ่จะแสดงออกถึงศิลปะ และวัฒนธรรมของไทย ก็ยังวาดโดยชาวญี่ปุ่น แต่ถึงอย่างไรฉันก็รู้สึกดีกับภาพวาดเหล่านี้เพราะแสดงออกถึงความเป็นไทย ฉันพยายามจะถามเจ้าหน้าที่ที่เฝ้า ก็ปรากฏว่าเป็นญี่ปุ่นอีก ซึ่งก็อาจจะสื่อสารไม่ตรงกันนัก ด้วยความที่ว่าฉันพยายามจะส่งภาษาอังกฤษที่อาจจะไม่ค่อยแข็งแรง แต่เขาพยายามตอบภาษาญี่ปุ่น เราเลยไม่ค่อยรู้เรื่องกัน แต่ไม่เป็นไรเอาไว้จะพยายามหาคำตอบ ก็เก็บตกเอาภาพวาดจากที่นั่นมาฝากกัน

ต่อไปเราก็มาดูดอกไม้ที่นั่นกัน ที่นี่เขามีคู่มือพรรณไม้ในวังสวนผักกาดขาย เป็นเล่มเล็กๆ ขนาดแผ่นพับ เห็นรายชื่อต้นไม้ดอกไม้แล้วก็ตื่นเต้น มีหลายๆ ต้นอยากจะเห็น แต่ก็ต้องผิดหวังหน่อยๆ เพราะเจ้าหน้าที่บอกว่าต้นไม้ที่เคยมีน่ะนานแล้ว ปัจจุบันปรับปรุงสถานที่ก็หายๆ ไปบ้าง ที่เหลือก็อาจจะไม่ค่อยมีดอกเพราะจะออกเป็นช่วงๆ พอฉันเดินชมบริเวณรอบๆ ไปเรื่อย ก็รู้สึกว่าร่มรื่นดี ที่ทางเข้าด้านหนึ่งมีต้นมะนาวไม่รู้โห่หรือหนามแดงต้นใหญ่ปลูกอยู่ข้างๆ บ้านเรือนไทย ดูสวยขรึมดี เดินรอบๆ บริเวณบ้านก็จะเห็นว่าที่นี่ปลูกต้นมุจรินทร์ อยู่หลายต้นมีต้นสุวรรณพฤกษ์ที่หาดูได้ยาก พยายามจะถ่ายภาพดอกมาให้ดู แต่ก็สูงเหลือเกิน ต้องซูมเข้ามา ภาพที่ได้จึงเบลอๆ นอกจากนี้จะมีไม้ใบที่ค่อนข้างสมบูรณ์ อย่างราชินีสีทอง, พลูทอง, ม้าลาย และเฟิร์นข้าหลวงเป็นต้น บริเวณรอบๆ ก็มีคลองมีไม้น้ำอย่างอเมซอน คล้าน้ำช่อห้อย และพุทธรักษา เป็นต้น

เสียดายเวลามีน้อย มาคราวนี้ก็เลยได้ตั้งใจว่าถ้าคราวหน้าได้มีโอกาสมาใหม่จะเตรียมพร้อมศึกษาให้ดีกว่านี้ก่อนมา เพื่อจะได้ตามเก็บตกเรื่องราว ศิลปวัฒนธรรมเก่าๆ ของไทยที่นี่ได้ครบ และที่เห็นข้างล่างนี้ก็ได้เจอในวังสวนผักกาด เลยเก็บเผื่อมาด้วย